Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, tiếng Anh không chỉ là một môn học mà còn trở thành công cụ quan trọng giúp học sinh tiếp cận tri thức, khoa học và công nghệ hiện đại. Nhằm từng bước thực hiện chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú tỉnh Cao Bằng đã chủ động xây dựng kế hoạch triển khai các hoạt động dạy học bằng tiếng Anh, từng bước tạo môi trường sử dụng ngoại ngữ trong các hoạt động giáo dục. Một trong những hoạt động mở đầu cho quá trình này là giờ dạy minh họa môn Vật lí bằng tiếng Anh do Tổ Khoa học tự nhiên tổ chức ngày 14/11/2026.
Cụ thể hóa chủ trương, từng bước đưa tiếng Anh vào các môn học
Việc tăng cường sử dụng tiếng Anh trong dạy học là một trong những định hướng quan trọng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển năng lực ngoại ngữ và khả năng hội nhập quốc tế cho học sinh.
Chủ trương này được thể hiện rõ trong Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Kết luận số 91-KL/TW ngày 12/8/2024 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Đặc biệt, ngày 27/10/2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 2371/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn đến năm 2045”. Đề án đặt ra định hướng nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh, đẩy mạnh dạy học bằng tiếng Anh, xây dựng hệ sinh thái ngôn ngữ trong trường học, tạo điều kiện để tiếng Anh được sử dụng thường xuyên, hiệu quả trong dạy học, giao tiếp và các hoạt động giáo dục. Tiếp đó, ngày 03/11/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 94/2026/TT-BGDĐT quy định tiêu chuẩn, tiêu chí và việc đánh giá mức độ triển khai thực hiện Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học”. Đây là cơ sở quan trọng để các cơ sở giáo dục rà soát điều kiện, xây dựng lộ trình và từng bước nâng cao mức độ triển khai phù hợp với thực tiễn.
Tại Cao Bằng, Sở Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Kế hoạch số 153/KH-SGDĐT ngày 05/10/2026 về thực hiện Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2045” và Đề án “Tăng cường dạy và học ngoại ngữ giai đoạn 2025–2035, định hướng đến năm 2045” trong ngành Giáo dục tỉnh Cao Bằng năm 2026. Kế hoạch nhấn mạnh việc duy trì, nâng cao chất lượng dạy học ngoại ngữ, từng bước hình thành môi trường sử dụng tiếng Anh trong trường học; đồng thời khuyến khích khảo sát năng lực, điều kiện của giáo viên và cơ sở giáo dục để tổ chức một phần hoạt động giáo dục hoặc dạy học một số nội dung bằng tiếng Anh khi bảo đảm các điều kiện cần thiết.
Trên cơ sở các chủ trương, định hướng và kế hoạch của ngành, Trường PTDTNT tỉnh Cao Bằng đã chủ động xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện tại đơn vị. Theo đó, nhà trường lựa chọn phương án triển khai từng bước, phù hợp với điều kiện thực tế về năng lực ngoại ngữ của giáo viên, học sinh và cơ sở vật chất. Trong giai đoạn thử nghiệm, mỗi tổ chuyên môn tổ chức ít nhất một tiết dạy bằng tiếng Anh trong mỗi học kỳ; mỗi tiết học sử dụng tối thiểu 30% thời lượng hoặc nội dung bằng tiếng Anh. Đây là mục tiêu triển khai bước đầu do nhà trường xác định, nhằm tạo cơ hội cho giáo viên và học sinh làm quen, tích lũy kinh nghiệm trước khi mở rộng hoạt động.
Tổ Khoa học tự nhiên chủ động triển khai, đổi mới sinh hoạt chuyên môn
Thực hiện kế hoạch của nhà trường, Tổ Khoa học tự nhiên đã xây dựng kế hoạch tổ chức giờ dạy bằng tiếng Anh, lựa chọn môn Vật lí để triển khai tiết dạy minh họa đầu tiên trong học kỳ I năm học 2026 - 2027.
Quá trình chuẩn bị được thực hiện theo các bước của sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học. Các giáo viên trong tổ cùng trao đổi, thống nhất lựa chọn nội dung bài học, xây dựng kế hoạch dạy học, xác định mục tiêu, phương pháp tổ chức các hoạt động và lựa chọn những nội dung phù hợp để sử dụng tiếng Anh. Giáo viên được phân công dạy minh họa là cô giáo Nông Thị Bích Ngọc với bài học “Sóng điện từ” (tiết 2), lớp 11A5.
Điểm đáng chú ý trong quá trình chuẩn bị là giáo viên không chỉ quan tâm đến việc chuyển tải kiến thức Vật lí sang tiếng Anh mà còn chú trọng thiết kế các hoạt động học tập để học sinh được trực tiếp sử dụng ngoại ngữ. Các em được chuẩn bị nội dung báo cáo, sản phẩm học tập, hệ thống câu hỏi và những thuật ngữ chuyên môn cần thiết trước khi tham gia giờ học.
Sau khi thống nhất kế hoạch, tổ chuyên môn tổ chức giờ dạy minh họa, dự giờ và họp trao đổi, rút kinh nghiệm. Cách làm này giúp giáo viên có cơ hội quan sát hoạt động học tập thực tế của học sinh, đánh giá mức độ phù hợp của việc sử dụng tiếng Anh trong từng hoạt động, từ đó điều chỉnh phương pháp tổ chức dạy học cho những lần triển khai tiếp theo.
Ảnh 1. Họp rút kinh nghiệm giờ dạy minh họa
Giờ học Vật lí bằng tiếng Anh - những trải nghiệm đầu tiên đầy hứng khởi
Ngày 14/11/2026, tiết dạy minh họa môn Vật lí bằng tiếng Anh với bài “Sóng điện từ” tại lớp 11A5 đã được tổ chức theo đúng kế hoạch. Tham dự giờ học có đại diện Ban Giám hiệu, gần 20 giáo viên của nhà trường và đặc biệt có sự kết nối trực tuyến với giáo viên Vật lí của hai trường THPT Thành phố và THPT Nguyên Bình. Sự tham gia của giáo viên các đơn vị bạn đã tạo thêm cơ hội giao lưu, trao đổi chuyên môn và chia sẻ kinh nghiệm trong việc tổ chức dạy học các môn khoa học tự nhiên bằng tiếng Anh.
Ảnh 2. Giờ học môn Vật lí bằng tiếng Anh tại lớp 11A5
Trong giờ học, giáo viên đã triển khai các hoạt động theo đúng tiến trình bài dạy đã xây dựng. Học sinh được tham gia thuyết trình sản phẩm, đặt câu hỏi, trả lời câu hỏi và trao đổi những nội dung liên quan đến bài học bằng tiếng Anh. Đáng chú ý, các em đã thể hiện khá tốt khả năng giao tiếp thông thường, mạnh dạn sử dụng những từ vựng, cấu trúc câu và thuật ngữ tiếng Anh đã được chuẩn bị trước.
Ảnh 3. Giờ học môn Vật lí bằng tiếng Anh tại lớp 11A5
Các nhóm học sinh có sự đầu tư trong việc chuẩn bị nội dung báo cáo, trình bày sản phẩm học tập tương đối tự tin. Không khí lớp học diễn ra khá sôi nổi, học sinh tích cực tham gia các hoạt động, chủ động tương tác với giáo viên và các bạn. Những tình huống hỏi - đáp, trao đổi bằng tiếng Anh đã tạo nên một không gian học tập khác biệt so với những tiết học Vật lí thông thường.
Ảnh 4. Học sinh trao đổi, thảo luận bằng tiếng Anh
Một điểm tích cực là giờ học đã khai thác được thế mạnh về ngoại ngữ của một số học sinh. Các em có khả năng sử dụng tiếng Anh tốt hơn đã phát huy vai trò trong hoạt động thuyết trình, trao đổi và hỗ trợ các bạn trong nhóm. Qua đó, giờ học không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức Vật lí mà còn tạo cơ hội thực hành ngoại ngữ trong một bối cảnh học tập cụ thể, gần gũi với chuyên môn.
Đặc biệt, việc kết nối trực tuyến với giáo viên Vật lí của Trường THPT Thành phố và Trường THPT Nguyên Bình đã mở rộng không gian sinh hoạt chuyên môn, tạo điều kiện để giáo viên các trường cùng quan sát, chia sẻ và trao đổi về phương pháp tổ chức giờ dạy bằng tiếng Anh. Đây cũng là một hình thức kết nối chuyên môn có ý nghĩa, góp phần lan tỏa tinh thần đổi mới trong dạy và học ngoại ngữ giữa các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh.
Nhìn nhận khó khăn để từng bước hoàn thiện
Bên cạnh những kết quả tích cực, giờ dạy minh họa đầu tiên cũng bộc lộ một số khó khăn, hạn chế cần được nhìn nhận thẳng thắn.
Do vốn từ vựng tiếng Anh của học sinh, đặc biệt là các thuật ngữ chuyên ngành Vật lí, còn hạn chế nên việc trao đổi kiến thức trong giờ học chủ yếu mới dừng lại ở những nội dung cơ bản. Một số vấn đề đòi hỏi sự phân tích, giải thích sâu hơn về bản chất vật lí chưa được khai thác đầy đủ bằng tiếng Anh.
Trong quá trình thảo luận, có những nội dung học sinh hiểu nhưng chưa thể diễn đạt trọn vẹn bằng ngoại ngữ, vì vậy giáo viên và học sinh phải linh hoạt chuyển sang sử dụng tiếng Việt để bảo đảm việc truyền đạt và tiếp nhận kiến thức. Ở một số tình huống, giáo viên cũng phải dựa vào những từ khóa học sinh sử dụng để suy luận, nắm bắt nội dung các em muốn trình bày và hỗ trợ điều chỉnh diễn đạt.
Những khó khăn trên cho thấy việc tổ chức dạy học bằng tiếng Anh không đơn thuần là sử dụng ngoại ngữ để thay thế tiếng Việt trong quá trình truyền đạt kiến thức. Giáo viên cần có sự chuẩn bị cả về chuyên môn, ngôn ngữ và phương pháp sư phạm; học sinh cũng cần được trang bị vốn từ vựng, khả năng nghe, nói và diễn đạt các kiến thức khoa học bằng tiếng Anh.
Tuy nhiên, đây mới là giờ dạy thử nghiệm đầu tiên của nhà trường. Những hạn chế bước đầu là cơ sở thực tiễn quan trọng để giáo viên nhìn nhận năng lực hiện tại, xác định những nội dung cần bổ sung và điều chỉnh cách thức tổ chức dạy học. Điều quan trọng không phải là ngay lập tức có được một giờ học hoàn toàn bằng tiếng Anh, mà là tạo được môi trường để giáo viên và học sinh từng bước làm quen, mạnh dạn sử dụng ngoại ngữ và tiến bộ qua từng hoạt động.
Kiên trì từng bước, hướng tới môi trường học tập hội nhập
Sau giờ dạy minh họa, Tổ Khoa học Tự nhiên đã tổ chức họp rút kinh nghiệm với sự tham gia của các giáo viên dự giờ. Những ý kiến trao đổi tập trung vào việc lựa chọn nội dung phù hợp, xây dựng hệ thống thuật ngữ chuyên môn, thiết kế hoạt động học tập, phân bổ thời lượng sử dụng tiếng Anh và các giải pháp hỗ trợ học sinh trong quá trình giao tiếp, trình bày kiến thức khoa học bằng ngoại ngữ.
Từ thực tiễn tiết dạy đầu tiên, trong thời gian tới, nhà trường xác định sẽ tiếp tục quan tâm bồi dưỡng năng lực sử dụng tiếng Anh cho đội ngũ giáo viên, khuyến khích giáo viên các môn học chủ động tích lũy vốn từ chuyên ngành, tìm kiếm học liệu phù hợp và đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động học tập. Các tổ chuyên môn tiếp tục triển khai theo kế hoạch, lựa chọn những bài học có nội dung phù hợp, tăng cường phối hợp với giáo viên tiếng Anh trong quá trình chuẩn bị và tổ chức dạy học.
Đối với học sinh, nhà trường sẽ tiếp tục tạo thêm cơ hội thực hành tiếng Anh thông qua các hoạt động học tập, thuyết trình, giao tiếp, sinh hoạt câu lạc bộ và các hoạt động trải nghiệm. Đặc biệt, cần khuyến khích học sinh mạnh dạn sử dụng tiếng Anh, không ngại mắc lỗi, từng bước hình thành khả năng diễn đạt các kiến thức đã học bằng ngoại ngữ.
Có thể khẳng định, giờ dạy minh họa môn Vật lí bằng tiếng Anh của Tổ Khoa học Tự nhiên là một hoạt động có ý nghĩa thiết thực, đánh dấu bước khởi đầu trong quá trình triển khai chủ trương đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai tại Trường PTDTNT tỉnh Cao Bằng. Dù vẫn còn những khó khăn cần khắc phục, nhưng những trải nghiệm ban đầu đã mở ra hướng tiếp cận mới trong tổ chức dạy học, góp phần nâng cao năng lực ngoại ngữ, phát triển tư duy và khả năng hội nhập cho học sinh.
Hành trình đưa tiếng Anh vào các môn học chắc chắn cần có thời gian, sự kiên trì và nỗ lực đồng bộ của cả nhà trường, đội ngũ giáo viên và học sinh. Từ những giờ học thử nghiệm đầu tiên, với tinh thần chủ động, cầu thị và quyết tâm đổi mới, Trường PTDTNT tỉnh Cao Bằng đang từng bước xây dựng môi trường học tập năng động, hiện đại, tạo thêm cơ hội để học sinh dân tộc nội trú tự tin tiếp cận tri thức, làm chủ ngoại ngữ và sẵn sàng hội nhập trong tương lai.
Nguyễn Hồng Quyên - Trường PT DTNT Tỉnh